Listado de la etiqueta: tradución

A Teresa de Neera: marco e contexto

/en

«Moitas rapazas posaron sen sabelo para a miña Teresa, entre elas unha, que tamén se chamaba así, á que vin só unha vez. Pálida e triste, sentada á parte das irmás –unhas raparigas que facían bromas entre elas–, cosía unha camisa para o seu pretendente ausente, ao que levaba esperando xa dez anos, que nunca ía vela e no que pensaba decontino».

Neera
Una giovinezza del secolo XIX (1919)

Sobre Teresa

Non deixa de ser inxusto que moitas grandes escritoras permanezan no esquecemento por manifestaren no seu momento opinións contrarias ao feminismo ou por outras variadas e similares razóns. É interesante rescatalas para ler os seus traballos e contextualizalos, e non caer na trampa de relegalas de novo, coma no seu tempo, sobre todo cando as avala a calidade e a capacidade para a análise e a reflexión.

Anna Radius Zuccari, Neera, aborda dende unha técnica realista os problemas das mulleres do seu contorno, incidindo nos abusos que sofren e na hipocrisía que as rodea. Se se examina o conxunto da súa obra, non cabe máis que reparar na ambigüidade que manifesta a respecto do feminismo. En ningún escrito se recoñece como tal, pero as súas obras literarias desdín esa afirmación.

Así, se ben consideraba que a tarefa principal das mulleres era a educación dos fillos e censuraba o feminismo pola defensa dunha igualdade imposible entre homes e mulleres, condenou a submisión inxusta e sen saída e defendeu un espazo de seu para elas no eido laboral. Mesmo se rebelou contra a hipocrisía de impoñerlles o papel de anxo do fogar.

Activistas como Ersilia Bronzini (Oleggio, 1859-Milán, 1933) e Sibilla Aleramo (Alessandria, 1876-Roma, 1960) recoñeceron en Teresa un documento fundamental para a toma de conciencia feminina da súa época; e Giulia Borgese apuntou sobre a autora: «era unha feminista na casa e unha conservadora na actividade pública».

Pola súa parte, o crítico Luigi Baldacci sostén que Teresa documenta un tempo, máis que defender unha ideoloxía, e que comparte con outras novelas da autora o feito de abordar o tema do desexo feminino en mulleres novas, heroínas vítimas dos homes, da súa indiferenza e desinterese, esposas e solteironas a miúdo obrigadas a vivir sen amor.

As personaxes que retrata Neera aínda están lonxe do modelo que presenta Sibilla Aleramo, pero xa falan das súas frustracións. A muller, subordinada ao home, aínda non se pode emancipar, e as súas relacións deveñen negativas. A maternidade, o matrimonio e o amor son as súas aspiracións principais, pero as protagonistas de Neera nunca logran estas metas. Están nunha encrucillada e vense obrigadas a escoller entre dúas posibilidades: seguir o seu desexo ou quebrantar a moralidade.

Neera coloca no centro da análise da sociedade que lle tocou vivir as inxustizas que sofren as mulleres por mor do seu sexo.

—Se cando menos fose un varón! —suspirou de novo a señora.
—Non ten abondo con Carlino?
—Oh, non o digo por min! Pero que ten de bo este mundo para as rapazas, miñas pobres…?

Na familia do recadador de impostos, só o fillo pode estudar. O dote da nai e das irmás sacrifícase a prol desta meta. A supervivencia do clan e da honra masculina pasa por este imperativo económico.

A educación das mulleres e dos homes é diferente neste último cuarto do século XIX, a pesar das disposicións para a instrución das mulleres na Italia posterior á unificación. Así, Carlino debe enfrontarse aos volumes de Cicerón, Tasso e aos dezaoito volumes da historia de Italia de Bota, mentres que a elas se lles destina «unha grande estancia oblonga, escura e triste, o xineceo da familia; nela instalábanse as mulleres para coser, repasar a bogada e facer as contas dos gastos diarios». Ao se comparar co irmán varón, Teresa é consciente da inxustiza:

Sufría á beira daquel mozo rexo e feliz, daquel home feito en si a quen os privilexios do seu sexo lle abrían todas as portas. Non é que a rapaza razoase deste modo, pero intuía a existencia dunha profunda inxustiza, ao tempo que o seu instinto feminino a empurraba ás cegas cara ao seu amo e señor.

A pesar de non se recoñecer como feminista, Neera amósase revolucionaria por momentos, expresando certas inquedanzas de sorprendente modernidade. Indígnase ante os costumes e a falta de liberdade das mulleres, así como ante os matrimonios de conveniencia:

Así, soa na cociña, ocupada con tarefas vulgares, a rapariga enganaba a eternidade da espera atada con submisión pola súa cadea. Aprendía a gran virtude feminina de dominarse, a experta habilidade feminina de ocultar un tormento detrás dun sorriso.

Que podía facer? Rebelarse contra o pai? Atormentar aquel anxo que era a nai? Transgredir todas as tradicións familiares? Fallar aos seus deberes de filla obediente e submisa? A escravitude arrodeábaa por todos os lados. Afecto, usanza, relixión, sociedade, modelos, cadaquén lle impoñía o seu lazo. Vía a felicidade, mais non lle estaba permitido alcanzala. Era libre? Unha muller nunca é libre, nin sequera se lle conceden a liberdade de amosar os seus sufrimentos.

Que infame inxustiza pesa aínda sobre a nosa sociedade, que se ten por civilizada, cando unha muller debe elixir entre o ridículo da virxindade e a vergoña dun matrimonio de conveniencia?

Por outra banda, resulta de grande interese na novela como Teresa toma conciencia do seu corpo fronte ao espello e descobre a autoestima.

—Ai, empezo a valorarme! —exclamou cun sorriso dirixido ao espello ante aquela estraña idea, e ficou quieta, impresionada polo brillo que descubriu nos beizos vermellos e carnosos, e nos dentes de cegadora brancura. Volveu sorrir. Que curioso, cambiáballe a cara! Era aquel o seu aspecto cando ría? E sentiuse invadida por unha alegría inusitada que a impulsou a seguir rindo e brincando polo cuarto, ansiosa de cantar, de bailar, de abrazar a alguén.

Na ampla e rica galería masculina que ofrece a novela, dende o represivo monseñor até o vello conquistador cuxas carnes reveron, pasando por un pai de familia altivo e mediocre, só o médico novo se presenta dun xeito positivo. Cando o chaman para atender a Teresa polas súas convulsións histéricas, non prescribe pílulas de ferro como o seu predecesor e, para evocar o amor, fala da forma da man, da engurra na boca, do olor da pel, do intercambio de ideas…

O amor, o verdadeiro, nace dun conxunto de circunstancias, de afinidades íntimas e continuadas. Consiste en certa maneira de mirar, de sentir, de expresar ideas; é unha engurra no beizo, a voz, o xesto, a forma da man, o olor da pel; é a atracción prolongada dos corpos, que provoca que, canto máis preto están, máis desexen estalo; é o intercambio rápido e completo de opinións; é captar a mesma sensación xuntos, fundirse, completarse co outro nunha absorción progresiva da alma e os sentidos…

Ao final, Teresa ármase de valor para marchar co amor da súa vida e seguir o seu desexo a pesar da moral común e as opinións dos demais, mesmo a da súa amiga Giovannina, a muller do xuíz, que non a acaba de comprender. É un triunfo amargo.

A amiga recorreu ao sarcasmo e soltoulle cun frío sorriso:
—Serás a súa enfermeira!
—O que Deus queira —respondeu Teresa.
E a outra engadiu:
—Que han pensar as túas irmás e o teu irmán?
Teresa encolleu os ombros.
—E que dirá a xente?
—A xente…
E luciu o seu sorriso melancólico, ao que lle sumou unha miga de ironía.
—E se me preguntan a min, como amiga túa?
—Pois a eses tan escrupulosos dilles que paguei coa miña vida este momento de liberdade. Un prezo ben alto, non si?

Lev Tolstoi e Neera

/en

Como avanzabamos no Balance do ano editorial 2025, por fin temos connosco as novidades, que lles remitiremos decontado ás persoas socias e que, coma decote, distribuiremos nas canles comerciais habituais.

Trátase, por unha banda, da novela intitulada Felicidade conxugal, escrita por Lev Tolstoi e publicada orixinalmente en 1859. Dende a introspección, este texto intérnase no mundo dos sentimentos á busca do equilibrio entre a idealización romántica e a rutina doméstica. A voz narradora da protagonista, María Aleksándrovna, irá revelando os cambios obrados ao longo dunha vida na súa relación con Serguei Mikháilovich. A tradución da obra dende o ruso correu a cargo de Iago Fernandes.

Pola outra banda, apostamos por traer unha extensa e interesante novela coa que outra volta queremos afondar no labor de recuperación da literatura italiana escrita por autoras que, malia posuír unha calidade ao noso xuízo moi alta, non sempre acadaron as cotas de popularidade que merecían. Referímonos nesta ocasión a Teresa, escrita por Anna Maria Zuccari, máis coñecida polo seu pseudónimo, Neera. A novela, publicada en 1886, é ben máis ca a mera narración dun amor contrariado, ao achegar un magnífico retrato do desexo reprimido e a descuberta da sexualidade por parte da protagonista, malia ver a súa existencia frustrada polas convencións e o poder patriarcal. Neste sentido, cómpre destacar a diverxencia que se percibe entre os ensaios dados a coñecer pola escritora lombarda e a súa obra de ficción, onde afonda na psicoloxía e o sometemento das mulleres. Este conflito entre a ideoloxía da autora e os seus postulados novelísticos daría para un bo debate. A tradución da obra dende o italiano correu a cargo de Isabel Soto.

Bo ano e boas lecturas.

Balance do ano editorial 2025

/en

Eis o balance do traballo realizado en 2025:

Comezamos cunha mención aos dous títulos comercializados en xaneiro de 2025, malia levaren depósito legal de decembro de 2024. Por unha banda, a novela de Jack London intitulada Asasinatos, S. L., traducida dende o inglés por Iago Nicolás Ballesteros, e, pola outra, Fume, de Iván Turguénev, traducida dende o ruso por Iago Fernandes López. Para saber máis sobre estas dúas obras, os seus autores, os tradutores e outras cuestións relacionadas, redactamos no seu momento a entrada «Dúas incorporacións: Iván Turguénev e Jack London», á que remitimos.

 

Os títulos de 2025

A primeiros de abril publicamos A señorita Corazóns Solitarios, do estadounidense Nathanael West, de cuxa tradución dende o inglés se encargou Ignacio Chao. Desta novela destacamos varios puntos fortes, pero sobre todo os diálogos, que cualificabamos hai uns meses como «dignos das mellores páxinas de hardboiled, sen ser este o seu xénero», así como o final, elaborado con grande enxeño tras a inclusión dun falso clímax. A outra obra do trimestre foi A honrada estafadora, unha das poucas novelas para público adulto da finesa de expresión sueca Tove Jansson, que trouxo dende a lingua orixinal Marta Dahlgren. Por iniciativa da libraría Libraida, no mes de xuño tivo lugar unha presentación da obra en Gondomar. Parte do falado plasmámolo uns días máis tarde na entrada «Apuntamentos sobre a novela A honrada estafadora».

En xullo chegaron dous grandes nomes da literatura universal. Da tradición xermanófona, E. T. A. Hoffmann, coa peza O caldeiro de ouro, traducida por Jairo Dorado Cadilla. Trátase dunha suxestiva e ambigua parábola na que todo se desata a raíz de que Anselmus, o mozo protagonista, quen vive nunha cotiandade bastante absurda, constate a irrupción do marabilloso na súa vida. Así mesmo, na tradición rusófona pescamos a Mikhaíl Bulgákov, en concreto a súa novela curta Corazón de can, un dos máis destacados relatos satíricos do século XX. Traducírona en tándem Rosana Murias e María Tolstaia.

A seguinte remesa de novidades, programada para outubro, supuxo a incorporación dunha obra quizais difícil pero magnífica do moravo Ernst Weiß, a intitulada O aristócrata Boëtius von Orlamünde. Concibida en parte como bildungsroman, aborda con acerto a decadencia aristocrática en vésperas da Gran Guerra. O seu tradutor dende o alemán orixinal foi Roberto Rivas Couce.

Acompañaría a obra de Weiß outra dun autor catalán de renome, Narcís Oller, a que leva por título A tolemia, tras resultar distinguida no V Premio Realia de Tradución. Esta narración de corte naturalista céntrase no estigma da loucura. Amais de mesturar de humor, sarcasmo, linguaxe coloquial e melodrama, acolle as teorías psicolóxicas en voga de finais do XIX. O seu tradutor foi Rafa Vilar, quen, no marco da Semana do Libro de Compostela, elaborou un discurso que reproducimos nesta ligazón.

 

Con que dous libros concluirá o ano…?

Dende o 14 de decembro, dúas novas e potentes obras están na cola de impresión de Gráficas Ulzama, a imprenta navarra coa que levamos un lustro traballando de xeito continuado (entre outras razóns, porque fan cosido para tiraxes pequenas, como son case todas as do mercado do libro en galego). Se todo vai sobre o previsto, deberiamos recibir a mercancía na segunda semana de xaneiro de 2026; se vai con algo de demora, é porque as do Nadal son datas de moitísima trasfega. En calquera caso, tan pronto como recibamos as novidades, procederemos a llelas enviar ás persoas subscritoras. Polo de agora só avanzaremos que se trata de senllas grandes novelas dunha autora italiana e mais dun autor ruso.

 

As feiras de Compostela e Pontevedra

En outubro participamos na SELIC – Semana do Libro de Compostela. Mágoa que non fose en xuño, pero sorte tivemos de que o tempo acompañase, de modo que funcionou. A praza da Quintana segue a ser un excelente lugar de encontro. Canto ás vendas, aínda que sen alardes, foron correctas. Amais, argallamos unha ben interesante mesa de debate sobre a edición de literatura traducida con editores destacados da Península Ibérica, onde se falou dos tempos que se lles conceden aos tradutores para realizar as encargas, da dependencia ou non do diñeiro público, do xeito de escolmarmos obras noutros sistemas literarios, das estruturas empresariais que mellor acaen en cada caso ou do emprego ou non da Intelixencia Artificial nos procesos de edición e tradución. Seica gustou entre o público asistente, e para nós foi un verdadeiro pracer compartir espazo con Ane Eslava (Txalaparta), Aniol Rafel (Edicions del Periscopi), Bárbara Boulhosa (Tinta da China) e Alberto Sotelo (Cuatro Lunas).

Por outra banda, decidimos repetir cun posto na Culturgal de Pontevedra, feira celebrada entre o venres 28 e o domingo 30 de novembro. Os números de vendas quedaron algo xustos, en parte porque o espazo é caro e amortizalo é unha lousa inicial que complica a xogada en tan curto espazo de tempo. No noso caso, de novo é posible afimar que foi un pouco o comido polo servido, e aínda ben. Vendemos practicamente o mesmo ca na edición anterior. Cremos, en calquera dos casos, que merece unha reflexión esa peaxe de 440 € a cambio dun espazo baleiro de 3×2 metros (o mínimo que se ofrece) por unha fin de semana. Polo demais, todo ben.

Os petiscos sonoros

Epígrafe propia merecen os chamados petiscos sonoros (adaptacións a 45 minutos de audio das novelas: A obra, de Bruno Sperani; As irmás Bunner, de Edith Wharton; e Fume, de Iván Turguénev). Artellámolos en colaboración con distintos actores e actrices de dobraxe, sobre versións ad hoc realizadas por cada un dos tradutores das obras ao galego e co apoio das direccións tanto da SELIC coma da CULTURGAL. Só temos palabras de gratitude e recoñecemento para quen contribuíu a sacalos adiante e para quen tan ben os interpretou: Manuel Arca, Charo Pena, Isabel Vallejo, Melania Cruz, Monti Castiñeiras, Montse Davila, Gabri Fuentes e Iago Fernandes.

En principio, parece que se gravaron en audio. Se é posible ofrecelos cunha calidade suficiente (sen o balbordo de fondo característico das feiras), farémolo.

 

O terceiro caderno de agasallo

Ao par de cadernos conmemorativos que fixeramos en 2024, sumamos un terceiro, que de novo lles regalamos ás lectoras e lectores que nos mercaron libros, tanto na SELIC coma na Culturgal, e que así mesmo lles enviamos ás persoas subscritoras na máis recente entrega de novidades.

Coma en ocasións anteriores, a impresión destes novos cadernos fixémola en Santiago de Compostela, coa cooperativa Sacauntos, que tamén imprimiu unhas faixas para determinados títulos de fondo.

 

2025, ano de Premio Realia

A V edición do Premio Realia de Tradución Literaria foi un éxito. Presentáronse un total de dez traducións inéditas, traídas dende seis linguas distintas. E gañou, como xa apuntamos, A tolemia, do catalán Narcís Oller, vertida ao galego por Rafa Vilar. O galardón ten periodicidade bianual, polo que a seguinte edición será en 2027. Animamos a tradutoras e tradutores a comezar a traballar xa en propostas de tradución, que sempre lemos co máximo rigor.

 

XXIII Premio Plácido Castro de Tradución

A novela A herdanza Ferramonti, de Gaetano Carlo Chelli, traducida do italiano por Isabel Soto, foi distinguida este ano co Premio Plácido Castro de Tradución ao mellor libro traducido de 2024, o cal de novo foi un motivo de ledicia. Esta obra é a décima que Soto traduciu directamente dende o italiano para Hugin e Munin, e a segunda coa que acada o tal galardón; tras Fosca, de Igino Ugo Tarchetti, publicada en 2016. De estética verista, A herdanza Ferramonti retrata con precisión os esforzos de pequenos empresarios e burócratas por se enriquecer e lograr o ascenso social. De feito, convén salientar que o libro se publicou en 1883, é dicir, ao tempo que saltaba á esfera pública o soado escándalo da Banca Romana, isto é, o primeiro gran caso de corrupción político-financeira en Italia.

O discurso da tradutora no acto de entrega do premio pode lerse íntegro na páxina da Fundación Plácido Castro.

2025 foi para Soto un ano especialmente destacado, pois xa en abril, no Salón do Libro de Pontevedra, recibira unha homenaxe a canda o tamén tradutor Xavier Senín pola súa traxectoria. Por primeira vez, o Salón decidiu homenaxear a figura duns tradutores literarios. A laudatio, por certo, fíxollela Ánxeles Roca, quen cumpriu coa encomenda co máximo rigor e profesionalidade.

 

Os libros que virán

Sen saír da liña habitual, velaquí unhas poucas pinceladas do que está por chegar, sen citar títulos nin nomes concretos: xa contamos cos dereitos de publicación en galego dunha estupenda obra dunha autora francesa contemporánea de renome. Tamén está en proceso a tradución dunha novela curta dun escritor nórdico galardoado co Nobel na primeira metade do século XX. Así mesmo, encargamos a tradución de boas novelas escritas por autoras estadounidenses e británicas. E, ou ben en 2026 ou xa en 2027, sacaremos algo máis tamén do ruso. O resto, que é moito, de momento gardámolo para nós.

 

Os recordatorios de cada ano

En primeiro lugar, queremos destacar que a nosa independencia respecto dos cartos públicos segue a ser total. Proba disto é que o 90 % das obras presentes no noso catálogo están sufragadas integramente por nós, sen axudas nin inxerencias, nin directas nin indirectas nin encubertas.

En segundo lugar, un recordatorio derivado: se podemos falar de independencia económica respecto da Administración, é grazas, sobre todo, ao apoio das persoas subscritoras. Tan certo é que temos unhas vendas modestas nas canles comerciais convencionais (aínda que estables e cun crecemento lento pero continuado, con cada vez máis librarías aliadas) coma que sen o apoio financeiro do centenar de socios e socias non habería un catálogo nin remotamente parecido ao actual. E nin que dicir ten que non poderiamos seguir encargando traducións a profesionais externos.

De aí este dato orientado aos potenciais subscritores: dende 2011, a modalidade de subscrición estándar mantense sen cambios (non aplicamos en ningún exercicio sequera a suba do IPC), pese ao desbocado aumento do custo da vida, e implica a entrega a domicilio de 8 novos títulos cada ano a razón de 116 euros. Quen poida e aínda non o fixese, que por favor considere a posibilidade de subscribirse, ou a posibilidade de regalar unha subscrición.

 

Moitas grazas, boas lecturas e próspero 2026!

Rafa Vilar gaña o V Premio Realia con A tolemia

/en

V edición do Premio Realia de Tradución Literaria

Acta do xurado

Reunido na cidade de Pontevedra a mañá do 30 de xullo de 2025, o xurado, conformado por Montserrat Paz Núñez, Silvia Pérez Tato e Isabel Soto López, así como Alejandro Tobar Salazar (con labores de secretario, con voz e sen voto), decidiu outorgar por unanimidade o V Premio Realia de Tradución Literaria á obra intitulada A tolemia (orix. La bogeria), de Narcís Oller, que tras a abertura da correspondente plica resultou ser un traballo de Rafael Vilar González (Cee, 1968).

Nesta quinta edición, as novelas e novelas curtas presentadas a concurso chegaron a un total de dez, traídas dende seis linguas distintas. Tras a lectura rigorosa de cada peza, os membros do xurado acordaron reflectir na presente acta as seguintes consideracións:

A tolemia, publicada orixinalmente en 1899, é unha escolla pertinente que porá fin a unha ausencia notable no corpus galego de literatura traducida. O traballo presentado salienta pola naturalidade coa que flúe o texto sen afastarse do ton do orixinal, mesmo cando reproduce certas pasaxes de corte coloquial ou humorístico. Alén de que a obra deberá ser adaptada aos criterios lingüísticos da editorial, o aparato de notas talvez ampliado e algunha outra cuestión de estilo revisada, a escolla e o traballo tradutolóxico desenvolvido é estimable e digno merecedor do premio.

O autor da narración, Narcís Oller (Valls, 1846-Barcelona, 1930) é recoñecido como o creador da novela catalá moderna. A súa personalidade e obra están estreitamente ligadas co marco político e cultural derivado da Revolución de setembro de 1868. A tolemia afonda, dende a técnica naturalista, nas teorías científicas en discusión na súa época (determinismo biolóxico e social) arredor da enfermidade mental.

A editorial convocadora quere facer constar o seu agradecemento aos membros do xurado e aos responsables do Concello de Santiago de Compostela e, outra volta, reitera o seu recoñecemento sincero aos tradutores e tradutoras que se presentaron ao certame.

 

30 de xullo de 2025

Os membros do Xurado

En abril, novelas de Tove Jansson e Nathanael West

/en

Por unha banda, a novela de Nathanael West intitulada A señorita Corazóns Solitarios, un dos cumios da ficción norteamericana en palabras do crítico Harold Bloom. Publicada orixinalmente en 1933 e ambientada na época da Gran Depresión, trátase dunha farsa tráxica na que os seus dous protagonistas brindan momentos excepcionais. Neste traballo, West combina con mestría un discurso pretendidamente pedestre, mesmo vulgar, cunha aura de cavilacións metafísicas e prédica antirelixiosa.

A señorita Corazóns Solitarios contén pasaxes memorables: dende o capítulo intitulado “A señorita Corazóns Solitarios no lamazal da depresión” até escenas coma a que se desenvolve nuns urinarios públicos, onde varios personaxes acosan un vello, que precede, e talvez marca o camiño, a afamadas obras que en décadas sucesivas abordarían a cuestión da deshumanización; entre as máis destacadas, A Clockwork Orange (1962), de Anthony Burgess. Algúns diálogos, polo demais, cremos que son dignos das mellores páxinas de hardboiled, sen ser este o seu xénero. E o final, tras un falso clímax argumental, semella case que redondo. Por estes e outros motivos, pensamos que paga moito a pena fincarlle o dente a esta mordaz parábola nihilista que ocupa un lugar preferente na literatura americana en lingua inglesa. A tradución do inglés ao galego correu a cargo de Ignacio Chao, quen para nós xa trasladara tempos atrás a novela curta O neno perdido, do estadounidense Thomas Wolfe.

* * *

Por outro lado, ofrecémoslle ao lectorado en galego unha peza radicalmente distinta, A honrada estafadora, unha das escasas pero valiosísimas mostras de literatura para público adulto da escritora e ilustradora finesa Tove Jansson, de gran sona a nivel mundial pola creación dos Mumin. Cómpre, con todo, adscribir esta novela, igual ca toda a súa produción narrativa, á literatura sueca, por ser o sueco a lingua de creación orixinal.

Publicada orixinalmente en 1982, a peza ten un marcado cariz psicolóxico e explora temas coma a honradez, a construción da identidade, a relevancia do diñeiro ou a necesidade de compañía entre os seres humanos. É xusto destacar a suxestiva ambientación (todo ocorre en Västerby, unha pequena localidade na costa do mar de Botnia, nunha época de intensas nevaradas), tamén a prosa envolvente, sen artificios, e o carácter ambiguo que impregna o texto e que sen dúbida fomentará o debate, nun continuo xogo de poder entre as dúas mulleres protagonistas: a intelixente e implacable moza Katri Kling e a solitaria e célebre ilustradora de libros infantís Anna Aemelin.

A tradución do sueco ao galego realizouna Marta Dahlgren, quen xa antes se responsabilizara doutras sete obras suecas presentes no noso catálogo, de autores e autoras coma Hjalmar Söderberg, Karin Boye, August Strindberg ou Victoria Benedictsson.

 

Boas lecturas de primavera!

Dúas incorporacións: Iván Turguénev e Jack London

/en

Xa connosco, as tan agardadas novidades!

Por unha banda, Fume, a penúltima novela de Iván Turguénev –en palabras do autor, «o único relevante e útil que escribín»– e talvez a obra de ficción que mellor expón o seu ideario político, de tendencia moderada e europeísta. Tanto pola súa calidade coma pola diagnose dunha sociedade en crise (velaí o choque cultural e político entre a Rusia tradicional e as influencias provenientes de Europa), a crítica segue a considerala un fito da literatura universal. Da tradución dende o orixinal encargouse Iago Fernandes López, responsable así mesmo do valioso aparato de notas ao pé (e extenso, con máis de duascentas).

Pola outra banda, velaí unha peza do afamado Jack London, a intitulada Asasinatos, S. L. Foi esta unha obra peculiar xa dende a súa xestación, pois London mercoulle a idea ao tamén novelista Sinclair Lewis a comezos da década de 1910, só que morreu moi novo e o proxecto quedou inacabado, polo que non sería até moitos anos máis tarde cando a familia do norteamericano lle encargase a conclusión a un escritor de novelas de suspense, Robert L. Fish, quen se comprometeu a manter o estilo e seguir de maneira fiel as notas legadas por London. Ao noso entender, cun resultado sobresaínte. A cuestión é que a novela non se publicou até 1963, e agora, por fin, grazas á tradución dende o inglés de Iago Nicolás Ballesteros, está dispoñible en galego. Esta peza, amais de pola intriga, merece unha revisión a fondo dende unha perspectiva filosófica, toda vez que se centra na contradición entre os ideais e a realidade e explora o delicado tema da xustificación da violencia en nome dunha suposta xustiza. Así mesmo, por estar ligada a unha sociedade contemporánea capitalista, consideramos que ten plena vixencia e achega unha crítica mordaz ás estruturas de poder.

 

Dous tradutores mozos para dúas obras de peso

Para acabar, mencionaremos un par de curiosidades: no caso de Asasinatos, S. L., o recorte de prensa ideado para a cuberta está pensado a modo de pequena homenaxe á obra de literatura infantil Contos por palabras (Xerais, 1991), do vilalbés Agustín Fernández Paz.

Polo demais, o feito de lle ofrecer ao lectorado galego unha nova obra de London non fai senón constatar que hai canteira dende un punto de vista tradutolóxico. Cando lle trasladamos a Iago Nicolás Ballesteros (Vigo, 1997) a posibilidade de anosar a novela de London, o primeiro que manifestou foi a especial ilusión que lle faría traballar cun autor que xa o seu pai, Ramón Nicolás, explorara na década de 1990; del son as versións galegas de Unha odisea nórdica (Sotelo Blanco, 1995) e Cairo branco (Xerais, 1997). E esta do seu fillo Iago, con quen foi un pracer volver colaborar (xa traducira para nós senllas obras de John Ames Mitchell e Stephen Crane), cremos que mantén o nivel e mesmo non sabemos se non estará un punto por riba dos traballos do seu proxenitor. Que o xulguen agora os lectores e lectoras.

Canto á novela Fume, como quizais algunhas persoas lembren, xa hai tempo trataramos de traela e non fora posible: daquela vez a Xunta negáranos unha axuda á tradución (na convocatoria de 2014) e, posto que non tiñamos capacidade financeira abonda para tirar adiante cun proxecto así só con medios propios, a cousa quedara en stand-by. Hoxe, por fin -sen subvencións de ningún tipo-, tivemos a sorte de cara e acordamos con outro Iago, Iago Fernandes López (León, 1991), a tradución da obra, despois de que un tradutor e amigo común nos puxese en contacto. Ben haxa! Francamente, quedamos moi contentos co resultado e temos a sensación de ter entre as mans unha obra de auténtico calado, traducida con excelencia e editada con cariño. Xa que logo, oxalá que “a década de demora” coa que presentamos Fume funcione como aliciente para que lectores curiosos caian nesta magnífica “novela de amor”, que acontece na cosmopolita cidade balnearia de Baden-Baden.

 

Outras obras en galego de Turguénev e London

De Turguénev, antes ca Fume, publicáronse a novela O primeiro amor (Xerais, 1987; trad. Manoel Riveiro Loureiro) e mais un relato breve, “O prado Biézhin”, recollido no volume O conto ruso do XIX: de Puxquin a Tolstoi (Ir Indo, 1997; trad. Irina Gorbátikova). Pola contra, aínda non está dispoñible a outra grande obra súa: Otsí i deti [Pais e fillos], que oxalá algunha outra editorial se anime a editar pronto. Non seremos nós, iso seguro, pois seguimos coa política de traer un só libro por autoría.

De London, antes ca Asasinatos, S. L., amais das antecitadas Unha odisea nórdica (Sotelo Blanco, 1995; trad. Ramón Nicolás) e Cairo branco (Xerais, 1997; trad. Ramón Nicolás), é posible ler en lingua galega A chamada da selva (Xerais, 1983; trad. Gonzalo Navaza) -tamén intitulada A chamada da natureza (Vicens Vives, 2012; trad. Sara Gutiérrez)-, Polos mares do sur (Sotelo Blanco, 2002; trad. María Fe González), O viaxeiro astral (Galaxia, 2007; trad. Xoán Abeleira), A praga escarlata (Urco, 2009; trad. Tomás González Ahola), Contos de ciencia ficción (Urco, 2012; trad. Tomás González Ahola; contén os relatos “O home da cicatriz”, “Unha reliquia do plioceno”, “A sombra e o fulgor”, “A prancha” e “Un curioso fragmento”), Antes de Adán (Urco, 2012; trad. David Cortizo), O talón de ferro (Urco, 2012; trad. Tuula Ahola), o ensaio sobre capitalismo e socialismo intitulado A guerra de clases (Urco, 2012; trad. Rodrigo Vizcaíno), A expedición do pirata (Toxosoutos, 2013; trad. David González Couso) e mais Martin Eden (Irmás Cartoné, 2019; trad. Celia Recarey).

 

Bo comezo de ano e boas lecturas!

Balance do ano editorial 2024

/en

Coma cada Nadal, facemos balance do traballo realizado no último ano.

Comezaremos cunha mención aos dous títulos que se comercializaron a primeiros de xaneiro de 2024, malia que, en boa lei, deberiamos encadralos en decembro de 2023 (ano do seu depósito legal). Foron, por un lado, a novela de Amalie Skram intitulada A traizón, un dos grandes clásicos do rupturismo moderno escandinavo. Traducírona Marta Dahlgren e Alejandro Tobar, e a versión galega foi a primeira publicada nunha lingua ibérica. Respecto ao idioma de partida (dinamarqués, noruegués, dano-noruegués…?), recomendamos a lectura da entrada «A cuestión lingüística na novela A traizón».

Por outro lado, El, de Louise Colet, traducida do francés por Isabel Soto. De novo, esta singular e extensa novela atopou no galego a porta de entrada aos sistemas literarios peninsulares. Trátase dunha obra longa que mestura unha trama romántica co desexo de arranxar contas persoais; as máis soadas, con Gustave Flaubert, amante da autora durante case unha década. Constitúe, polo demais, unha valiosa mostra anticipada da literatura do eu. Xa coa versión galega nas librarías, artellamos unha entrada de blog que outra volta nos gustaría recomendar: «A misoxinia nas críticas á obra de Colet».

 

Os títulos de 2024

A primeiros de abril publicamos dúas novas pezas. Unha delas, Margot, de Alfred de Musset, que se encargou de traducir dende o francés o experimentado Xavier Senín. Co pano de fondo das diferenzas sociais, a obra incide na inocencia do primeiro amor e a pureza dos sentimentos da mocidade. Sen grandes pretensións, veu reafirmar a nosa querenza pola literatura francesa do século XIX, que agora mesmo ten unha representación verdadeiramente notable no catálogo, con textos dos mencionados Flaubert ou Colet, mais tamén con outros de Balzac, George Sand, Verne, Zola, Loti ou Huysmans, entre outros.

E, en segundo lugar, Lady Susan, unha curiosa, mordaz e moi ben escrita obra de Jane Austen que traduciu dende o inglés Alejandro Tobar. Supuxo, e non por casualidade, o 100.º título da colección Principal, efeméride da que demos conta na entrada «Anatomía da colección principal». Na obriña da autora británica, ao longo das máis de corenta cartas cruzadas, subvértense os códigos da novela romántica, cunha protagonista manipuladora e capaz de subxugar a quen se lle poña por diante para acadar un status vantaxoso. Malia que Austen a redactou de moi nova, Lady Susan non se publicaría até 1871, é dicir, medio século longo despois de ela morrer. Por estilo e contido, consideramos que anticipa os trazos que a farían famosa no Reino Unido e en todo o mundo, e cónstanos que está a facer as delicias dos e das amantes da literatura epistolar. Se alguén quixer afondar nese subxénero en concreto, velaquí outro par de propostas: As confesións dunha filla do século, da italiana Donna Paola, e mais O derradeiro verán, da alemá Ricarda Huch.

Da entrega de novidades correspondente ao mes de xullo formaron parte as obras A herdanza Ferramonti, de Gaetano Carlo Chelli, e Como chega o sal ao mar, de Brigitte Schwaiger.

A primeira, con tradución dende o italiano de Isabel Soto, conta a historia dunha familia, os Ferramonti, e expón as artimañas dos seus membros máis novos para conseguir a herdanza do patriarca. De estética verista, retrata con precisión os esforzos de pequenos empresarios e burócratas por se enriquecer e lograr o ascenso social. É relevante ademais que coincidiu no tempo co salto á esfera pública do soado escándalo da Banca Romana, o primeiro gran caso de corrupción político-financeira en Italia.

Canto a Como chega o sal ao mar, obra que vendeu case medio millón de exemplares no conxunto de territorios xermanófonos, o que a tornou nunha das dez novelas en lingua alemá con mellor acollida internacional no século XX, aborda a historia dunha muller nova a quen a monotonía da existencia cotiá leva a caer na desesperanza. As expectativas frustradas da protagonista sobre a vida conxugal, descritas con inusitada crueza, o carácter autobiográfico da historia, o cariz punzante e anovador da escrita e o dominio técnico á hora de representar o fluxo da mente da narradora son algunhas das razóns que, ao noso entender, apuntalan a súa calidade e atractivo. Da tradución dende o alemán encargouse Rosa Marta Gómez Pato.

En outubro publicamos, por unha banda, a primeira tradución (dende o grego orixinal, a cargo de Alfonso Blanco) a unha lingua romance de O mono Xouth ou Os costumes do século, novela de Iakovos Pitsipios considerada pioneira da literatura fantástica no seu país. Céntrase nas peripecias de Xouth, un enigmático escritor e viaxeiro alemán que acabou metamorfoseado nun orangután e posto ao servizo dun home grego europeizado que se finxe nobre.

Pola outra, recuncamos coa literatura inglesa, e máis concretamente coa narrativa psicolóxica e, en parte (e con matices), cos contos de pantasmas, toda vez que que trouxemos para o galego (na tradución de Alejandro Tobar) a novela curta Monsieur Maurice, de Amelia B. Edwards. Ambientada na Prusia de comezos do século XIX, céntrase na particular relación entre unha cativa e un enigmático prisioneiro, o monsieur Maurice. Dotada dunha atractiva carga histórica, cóntase entre o mellor da produción literaria da súa autora, pouco coñecida no sur de Europa.

A finais de decembro, mentres redactabamos este balance, dúas obras levaban un par de semanas na cola de impresión de Gráficas Ulzama, a imprenta navarra coa que levamos uns anos traballando. Se todo vai sobre o previsto, deberiamos ter connosco a mercancía a primeiros de xaneiro de 2025, momento no que procederemos a lles enviar os libros ás persoas subscritoras. Ao seu debido tempo, daremos cumprida conta de ambas as dúas, pero polo de agora só anunciamos que se trata de grandes novelas dun autor estadounidense e outro ruso.

 

As feiras de Compostela e Pontevedra

En xuño participamos na SELIC – Semana do Libro de Compostela. Afianzada a Praza da Quintana como lugar de encontro, nesta última edición da feira facturamos, en comparanza coa anterior, un 10 % menos, pero cremos que seguen a ser números correctos; dende logo sen alardes, pero correctos.

Por outra banda, por vez primeira dende a súa posta en marcha en 2007 (nós empezamos a nosa andaina en 2011), decidimos contratar un pequeno espazo na Culturgal de Pontevedra, celebrada entre o venres 29 de novembro e o 1 de decembro. Funcionou ben a xeito de escaparate, e seguramente repetiremos, pero tamén puidemos comprobar en carne propia por que tantas editoriais e librarías desisten de participar: os números dificilmente dan. No noso caso, foi o comido polo servido, e aínda ben. Vendemos algo máis de cincuenta libros e unha subscrición (grazas!). Cremos que merece unha reflexión esa peaxe de 440 € a cambio dun espazo baleiro de 3×2 metros (o mínimo que se ofrece), que, na nosa opinión, é a todas luces excesivo. Certo é que no noso caso non temos os descontos que si teñen outros (por pertenceren a asociacións ou por repetiren de ano en ano, por exemplo). Sexa como for, oxalá a organización comprenda que, vista a realidade da feira, o prezo pagado polos expositores non está xustificado. Polo demais, todo ben.

 

Os cadernos de agasallo

Como novidade, en 2024 fixemos un par de cadernos conmemorativos, se ben unicamente 150 de cada. Un deles, o da faixas azuis, regalámosllelo ás lectoras e lectores que nos mercaron libros na Culturgal; o outro, conmemorativo dos 100 títulos da colección Principal, foi para quen fixo o propio na SELIC; así mesmo, foi a nosa forma de agradecerlles o seu apoio ás persoas subscritoras, que o recibiron na entrega dos libros de xullo.

Dado que parece que tiveron unha boa acollida, gustaríanos manter a iniciativa en 2025, con novos deseños para eventos sinalados. A impresión de ambos os cadernos fixémola en Sacauntos, veciños nosos en Compostela e responsables da impresión dos 74 primeiros títulos.

 

2025, ano de Premio Realia

A 5.ª edición do Premio Realia de Tradución Literaria terá lugar en 2025. Aínda temos pendente falar co novo equipo de goberno, confiamos en volver contar co Concello de Santiago para que o galardón que coxestionamos se convoque con idénticas ou moi similares características ca nas edicións previas (entregárase por vez primeira en 2017, e ten carácter bianual). A este respecto, iremos informando tan pronto como sexa posible, pero animamos xa a tradutoras e tradutores a traballar nas súas traducións, que sempre lemos co máximo rigor.

 

Os libros que virán

Quedan a continuación meras pinceladas do que está por chegar, sen citar títulos nin nomes concretos: dúas tradutoras están xa traballando na tradución dunha estupenda obra da literatura rusa escrita por un célebre autor natural de Kíiv; hai tamén quen se está a ocupar de traer para o galego unha novela clave dun autor estadounidense da primeira metade do século XX. Tamén estadounidense é outra autora (só que anterior no tempo, pois viviu no século XIX) cuxa novela máis relevante esperamos publicar a finais de 2025. Seguiremos apostando, polo demais, pola literatura alemá, desta vez por un autor clásico de sona. E estamos tratando de pechar un acordo de compra de dereitos para traer unha novela breve dunha autora finesa de expresión sueca. O resto, de momento gardámolo para nós.

 

Os recordatorios de cada ano

En primeiro lugar, queremos destacar que a nosa independencia respecto dos cartos públicos segue a ser total. Proba disto é que case o 90 % das obras presentes no noso catálogo están sufragadas integramente por nós, sen axudas nin inxerencias, nin directas nin indirectas nin encubertas.

En segundo lugar, un recordatorio derivado: se podemos falar de independencia económica respecto da Administración, é grazas, sobre todo, ao apoio das persoas subscritoras. Tan certo é que temos unhas vendas modestas nas canles comerciais convencionais (aínda que estables e cun crecemento lento pero continuado, grazas a librarías aliadas, das que a Libraría Cartabón de Vigo merece unha mención especial) coma que sen o apoio financeiro do centenar de socios e socias non habería un catálogo nin remotamente parecido ao actual.

De aí este dato orientado aos potenciais subscritores: dende 2011, a modalidade de subscrición estándar mantense sen cambios (non aplicamos en ningún exercicio sequera a suba do IPC), pese ao desbocado aumento do custo da vida, e implica a entrega a domicilio de 8 novos títulos cada ano a razón de 116 euros.

Quen poida e aínda non o fixese, que por favor considere a posibilidade de subscribirse, ou a posibilidade de regalar unha subscrición.

 

Moitas grazas, boas lecturas e próspero 2025!

Novelas de Schwaiger e Chelli, novidades estivais

/en

Saen estes días para os domicilios das persoas subscritoras senllas novelas da austríaca Brigitte Schwaiger e do italiano Gaetano Carlo Chelli.

Tras publicarse en 1977, a novela de Schwaiger, Como chega o sal ao mar deveu nun éxito editorial, con case medio millón de exemplares vendidos no conxunto de territorios xermanófonos; converteuse, de feito, nunha das dez novelas en lingua alemá con mellor acollida internacional no século XX. A obra conta a historia dunha muller nova a quen a monotonía da existencia cotiá a canda o seu controlador marido a leva a caer na desesperanza. As expectativas frustradas da protagonista sobre a vida conxugal, descritas con inusitada crueza, os temas tanxenciais que aborda (o provincianismo burgués, o casoiro temperán, o aborto, a depresión, a infidelidade…), o carácter autobiográfico da historia, o cariz punzante e anovador da escrita e o dominio técnico á hora de representar o fluxo da mente da narradora son algunhas das razóns que apuntalan a súa calidade e atractivo. A tradución dende o alemán correu a cargo de Rosa Marta Gómez Pato.

Por outra banda, A herdanza Ferramonti, publicada orixinalmente en 1883, é a novela máis coñecida de Gaetano Carlo Chelli. Nela, o escritor pon o foco nunha familia, os Ferramonti, e expón as artimañas dos seus membros máis novos para conseguir a herdanza do patriarca. De estética verista, retrata con precisión os esforzos de pequenos empresarios e burócratas por se enriquecer e lograr o ascenso social. De feito, convén salientar que a obra apareceu ao tempo que saltaba á esfera pública o soado escándalo da Banca Romana, isto é, o primeiro gran caso de corrupción político-financeira en Italia. A tradución dende o italiano correu a cargo de Isabel Soto.

Boas lecturas e bo verán.

Novidades de abril: novelas de Jane Austen e Alfred de Musset

/en

Hai xa un par de semanas que enviamos ao prelo as novidades do segundo trimestre para a colección principal. Xa que logo, está previsto que os libros cheguen este venres día 5 a Compostela, dende onde traballamos, de tal maneira que entre luns e martes da semana próxima contamos con enviarlles dúas novas novelas ás persoas subscritoras para logo distribuílas entre as librarías. Nesta ocasión, incorporamos ao catálogo unha peza breve do século XIX de ambientación parisiense dun reputado autor francés, así como outra da literatura británica que é un referente do xénero epistolar. Antes de pasar a dar dúas pinceladas de cada unha delas, gustaríanos salientar que con estes libros a colección principal chega xa aos 100 títulos.

Dunha banda, publicamos Margot, de Alfred de Musset, representante da figura do creador atormentado pola angustia e a dor. A novela, traducida do francés por Xavier Senín, incide na inocencia do primeiro amor e a pureza dos sentimentos da mocidade, sempre co pano de fondo das diferenzas sociais. Ten apenas 80 páxinas, e orixinalmente aparecera por fascículos na Revue des Deux Mondes, en 1838, para máis tarde publicarse en volume.

Doutra banda, unha obra da sempre irónica e brillante Jane Austen: a súa novela de xuventude Lady Susan, que traduciu do inglés Alejandro Tobar. Nela, ao longo das máis de corenta cartas cruzadas, a autora subverte os códigos da novela romántica, cunha protagonista manipuladora e capaz de suxugar a quen se lle poña por diante para acadar un status vantaxoso. Malia que Austen a escribiu de moi noviña, a peza non se publicaría até 1871, é dicir, medio século longo despois de ela morrer. Por estilo e contido, consideramos que anticipa os trazos que a farían famosa no Reino Unido e en todo o mundo, e cremos que fará as delicias dos e das amantes da literatura epistolar.

© Copyright – Editorial Hugin e Munin | Aviso Legal – Política de Privacidade – Envíos, devolucións e desistencia